آرتمیا چیست؟

آرتمیا سخت پوست فیلتر کننده غیر انتخابی است که کلیه ذرات کمتر از 50 میکرون را تغذیه می کند و در آبهای بسیار شور زندگی می کند و هیچگونه وسیله دفاعی ندارد. در ایران در دریاچه های ارومیه ، مهار لو ، طشک، بختگان و آبگیر های نظیر نوق رفسنجان،کال شور گناباد و حوض سلطان قم وجود دارد.





طبقه بندی آرتمیا

آرتمیا سخت پوستی است که.اولین بار در سال 1958 لینه در آبگیر شور لمینگتون انگلستان آنرا شناسایی و بنام L. Artemia salina نامگذاری نمود.در ادامه تحقیقات دانشمندان گونه های مختلفی از آرتمیا را شناسایی و ثبت نمودند كه می توان به آرتمیا ارومیانا،آرتمیا پارتنوجنتیكا، آرتمیا سینیكا، آرتمیا پرسیمیلیس، آرتمیا فرانسیسكانا، آرتمیا مونیكا، آرتمیا تونیسیانا، آرتمیا قزاقستان اشاره نمود.

آرتمیا اورمیه (ارومیانا ) یكی از هفت گونه شناخته شده آرتمیای دو جنسی در جهان است. ارزش غذایی آن در حد مطلوب است و دارای بیش از ۵۲ در صد پروتئین و ۴ درصد چربی است و تركیب و میزان اسیدهای آمینه و اسید های چرب آن در حدی است كه نیاز های آبزیان آبهای شیرین را به طور كامل بر آورده می سازد .
از آن می توان مستقیماً یا پس از منجمدكردن و یا خشك كردن به عنوان یك خوراك پروتئینی مغذی برای پرورش انواع ماهیان ، میگو ها و خرچنگهای آب شیرین استفاده نمود و یا می توان پس ازغنی سازی برای پرورش ماهیان و میگو های آب شور بكار برد . تراكم آرتمیا در دریاچه ارومیه در وضع بسیار خوبی است و سالانه براحتی می توان صد ها هزار كیلو آرتمیا و تخم مقاوم آن را بدون اینكه به اكوسیستم لطمه ای بخورد از دریاچه ارومیه صید نمود . تخم های مقاوم آرتمیا را می توان پس از صید خالص سازی ، خشك و بسته بندی كرد و جهت مصارف آتی و یا فروش آماده نمود . تخم آرتمیا را در هر زمان كه لازم باشد در طی ۲۴ ساعت می توان به لارو تبدیل نمود و به عنوان غذایی زنده در اختیار لارو ماهی و میگو قرار داد .
در ابتدا از این موجود به عنوان غذای ماهیان اكواریومی استفاده می شد ولی بعداً با پی بردن به اهمیت آن در تغذیه لارو تازه تفریخ یافته انواع آبزیان ، كار برد آن در این زمینه به طور جدی مورد توجه قرار گرفت به طوریكه امروزه در صنعت آبزی پروری خصوصاً پرورش میگو به صورت اجتناب ناپذیری با آرتمیا پیوند خورده است و آرتمیا علاوه بر اینكه یك منبع غذایی با ارزش است دارای خصوصیات و ویژگی های فراوانی است كه هم برای پرورش دهنده و هم برای آبزیان بی نهایت مهم است .

در این میان دریاچه ارومیه یکی از مهمترین منابع تولید آرتمیا در جهان محسوب می شود چراکه در كشورهایی كه بازار آرتمیای جهان در اختیار آنهاست به ازای هر ۱۰۰ هكتار زمین برای پرورش آرتمیا در مزارع پرورش حداقل ۵۰ نفر كار گر ساده ، ۱۰ نفر كارگر آموزش دیده بكار برده شوند . با توجه به سود آوری كلان ، ارز آوری كمك به رشد و اقتصاد بدون اتكاء به نفت . حل معضل بیكاری اهمیت مطالعات انجام شده در این زمینه را گوشزد می نماید.

دریاچه ارومیه بزرگترین منبع آرتمیای جهان
مجوز برداشت آرتميا از درياچه اروميه که به عنوان صادرات، صيد مي شود به اواخر سال 1378 باز مي گردد. بهره برداري اصولي اين موجود ارزشمند از درياچه اروميه با تامين نياز داخلي می تواند مانع از خروج ارز براي واردات سيست (تخم) آرتميا در کشور شود و صادرات آن از طرف شرکتهاي بهره بردار ميتواند ارزآوري مهمي براي کشور داشته باشد.
همانطور که اشاره شد درآمد صادرات آرتمیا برای کشور بسیار زیاد است چراکه هر کیلو از این آبزی حدود 80 تا 90 دلار در بازار جهانی خریداری می شود و لذا کشورهای زیادی در دنیا به دنبال رشد و پرورش آن هستند. ولی به علت شرایط بسیار خاصی که این آبزی برای تخم ریزی نیاز دارد فقط در محیطهای معدودی رشد می یابد. در این بین دریاچه ارومیه یکی از اصلی ترین منابع آرتمیا در دنیا محسوب می شود.
امروز، با اینکه صید این آبزی ممنوع شده است ولی به دلایلی از جمله برداشت انبوه و غیر علمی در سالهای فوق الذکر، آلودگی زیاد آب دریاچه، شور شدن آب دریاچه به علت کاهش سطح آب و نیز خشک شدن دریاچه زندگی این ماهی به خطر افتاده و احتمال انقراض آن می باشد.
در این بین ساخت و سازهای زیاد در حوزه دریاچه ارومیه از جمله جاده ارتباطی که اخیرا به بهره برداری رسید علت مزیدی شده است که این منبع با ارزش را با خطر مواجه کرده است و این در حالی است که در صورت اتخاذ سیاستهای درست، می توان به منبع درآمد ارزشمندی برای کشور دست یافته و گامی بلند در جهت کاهش وابستگی به نفت برداشت.